Czekaliście na to cały rok. Lądujecie w wymarzonym miejscu, dzieci są zachwycone, walizki już w hotelu – a potem przychodzi pierwsza noc. O trzeciej nad ranem siedzicie na łóżku z płaczącym trzylatkiem, który nie rozumie, dlaczego ma być ciemno, skoro jego organizm mówi mu, że to pora śniadania. W ciągu dnia jest z kolei senne, rozdrażnione i płacze z byle powodu.
Wasze wakacje zostały zrujnowane przez jet lag – a dla organizmu dziecka, który jest znacznie silniej związany ze swoją codzienną rutyną, loty przez 5 lub więcej stref czasowych stanowią ogromne obciążenie.
Czym właściwie jest jet lag i dlaczego dzieci cierpią bardziej?
Jet lag – fachowo nazywany desynchronozą – powstaje wtedy, gdy wewnętrzny zegar biologiczny pozostaje „nastawiony” na poprzedni czas, podczas gdy otaczający świat funkcjonuje już według nowego. Ten zegar znajduje się w niewielkim ośrodku mózgu zwanym jądrem nadskrzyżowaniowym i odpowiada za to, kiedy jesteśmy czujni, głodni lub senni.
Podczas podróży przez kilka stref czasowych mózg po prostu nie jest w stanie z dnia na dzień przestawić swojego rytmu. Organizm potrzebuje około jednego dnia aklimatyzacji na każdą przekroczoną strefę czasową.
Dlaczego dzieci znoszą to gorzej?
- Bardziej sztywna rutyna snu – dziecko ma wyuczony rytm zasypiania i budzenia się; jego zaburzenie powoduje znacznie większy chaos niż u dorosłych.
- Skutki emocjonalne – zmęczenie objawia się płaczem, histerią i rozdrażnieniem, które wpływają na funkcjonowanie całej rodziny.
- Podróż na wschód jest trudniejsza niż na zachód – nasz wewnętrzny zegar naturalnie łatwiej przesuwa się do tyłu niż do przodu.
I pamiętajcie: powrót do domu często bywa trudniejszy niż podróż na miejsce – szczególnie wtedy, gdy dzieci wracają do przedszkola lub szkoły.
Melatonina: naturalny sygnał ciemności, którego brakuje organizmowi
Rozwiązanie kryje się w hormonie, który organizm naturalnie produkuje sam – melatoninie. Jest ona wytwarzana przez szyszynkę w mózgu i działa jak wewnętrzny „sygnał ciemności”. Gdy zachodzi słońce, jej poziom wzrasta, osiąga szczyt między drugą a czwartą nad ranem, a następnie spada przed porankiem. To sygnał dla organizmu, że nadszedł czas snu.
Na czym polega problem przy jet lagu? Organizm produkuje melatoninę o niewłaściwej porze. Jej szczytowy poziom pojawia się wtedy, gdy w miejscu docelowym jest środek dnia, a spada wtedy, gdy powinno się zasypiać.
Ważny fakt: melatonina jest jedyną substancją, której skuteczność w przypadku jet lagu została oficjalnie oceniona naukowo. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) potwierdził dwa istotne oświadczenia zdrowotne:
- Melatonina pomaga łagodzić subiektywne odczucie jet lagu (przy dawce co najmniej 0,5 mg przyjętej tuż przed snem w pierwszym dniu podróży oraz przez kilka dni po przylocie).
- Melatonina pomaga skrócić czas potrzebny do zaśnięcia (przy dawce 1 mg przyjętej krótko przed snem).
MELATONIN JUNIOR: praktyczne krople wspierające sen dziecka bez zbędnego stresu
MELATONIN JUNIOR to suplement diety w formie owocowych kropli – bez alkoholu, bez barwników i o przyjemnym smaku, który dzieci akceptują bez płaczu i negocjacji. 15 kropli zawiera 1 mg melatoniny, co dokładnie spełnia oba warunki skuteczności określone przez EFSA dla łagodzenia jet lagu oraz skracania czasu zasypiania.
Dlaczego właśnie taka forma sprawdza się podczas podróży?
- Praktyczna buteleczka o pojemności 40 ml mieści się w bagażu podręcznym.
- Płynna forma umożliwia łatwe i precyzyjne dawkowanie, również u młodszych dzieci, które niechętnie połykają tabletki.
- Odpowiedni dla dzieci od 3. roku życia, w tym także dla dzieci z ADHD, które są szczególnie wrażliwe na zmiany rytmu dobowego.
- Nie powoduje uzależnienia – melatonina nie jest klasycznym lekiem nasennym i organizm nie rozwija od niej zależności.
Praktyczna lista kontrolna dla rodziców: jak pomóc dzieciom poradzić sobie z jet lagiem
Przed wylotem i podczas lotu:
- W przypadku podróży na wschód przesuwaj porę zasypiania o 30–60 minut wcześniej, a przy podróży na zachód o 30–60 minut później (1–2 dni przed wyjazdem).
- Zachowuj wieczorne rytuały – kąpiel, czytanie książki, bajkę na dobranoc.
- Podczas lotu dbaj o odpowiednie nawodnienie – podawaj wodę, unikaj słodzonych napojów.
Po przylocie:
- Zapewnij dzieciom dostęp do światła dziennego – to najsilniejszy naturalny regulator wewnętrznego zegara biologicznego.
- Wieczorem unikaj ekranów – niebieskie światło emitowane przez tablety i telefony bezpośrednio hamuje produkcję melatoniny.
- Zadbaj o ciemną, cichą i chłodniejszą sypialnię – optymalna temperatura to 18–20°C.
- Krótka popołudniowa drzemka (maksymalnie 20–30 minut) jest w porządku, natomiast dłuższy sen nie jest zalecany.
Dr Peter Blaško
Dyrektor ds. badań i rozwoju PHARCO GRANCREO
